دستورالعمل معاملات کالا و اوراق بهادار مبتنی بر کالا در بورس کالای ایران

ماده1: اصطلاحات و واژه‏هایی که در این دستورالعمل به کار رفته است دارای معانی زیر می‏باشد: 1. اتاق پایاپای: واحدی است که وظیفه تسویه و پایاپای کردن قراردادهای معامله شده در بورس را بر عهده دارد. 2. بورس: شرکت بورس کالای ایران (سهامی عام) است. 3. بهترین سفارش خرید: سفارش خرید با بیشترین قیمت است. 4. بهترین سفارش فروش: سفارش فروش با کمترین قیمت است. 5. تقاضا: اعلام آمادگی برای خرید کالا یا اوراق بهادار مبتنی بر کالا از طریق کارگزار خریدار طبق مقررات بورس است. 6. خطای مجاز[1] تحویل: عبارت است از میزان مجاز تفاوت وزن کالای تحویلی نسبت به کالای معامله شده که برای هر کالا توسط هیات پذیرش تعیین و در قالب امیدنامه منتشر می‏گردد. 7. جلسه رسمی معاملات: دوره زمانی معین که معاملات کالاها و یا اوراق بهادار مبتنی بر کالا طبق مقررات این دستورالعمل در آن انجام می‏شود. 8. حداقل تغییر قیمت سفارش: کمترین مقدار مجاز تغییر قیمتی سفارش‏های ثبت شده در سامانه معاملاتی است. 9. حداقل خرید: کمترین مقدار از هر کالاست که یک کارگزار می‏تواند در بورس خریداری نماید. 10. حداقل خرید جهت کشف نرخ: مقدار یا درصدی از عرضه هر نماد معاملاتی در بورس است که طبق مقررات باید معامله گردد تا نرخ کشف شده مورد تایید بورس قرار گیرد. 11. حداقل عرضه: کمترین مقدار مجاز عرضه در هر نماد معاملاتی طبق مقررات است. 12. حداکثر افزایش عرضه: میزان معینی از حجم کالا است که عرضه‌کننده مجاز به افزایش عرضه خود طی جلسه معاملاتی، حداکثر تا آن میزان می‏باشد. 13. حداکثر خرید: بیشترین مقدار مجاز خرید از هر نماد معاملاتی توسط یک کارگزار و یا یک مشتری طی یک جلسه معاملاتی، حسب مقررات است. 14. حراج: سازوکاری برای دادوستد کالا یا اوراق بهادار مبتنی بر کالا است که برپایه انطباق سفارش‏های خرید و فروش مشتریان و با در نظرگرفتن اولویت‌های مقرر در این دستورالعمل است انجام می‏شود. 15. سامانه معاملاتی: سیستم رایانه‌ای است که عملیات مربوط به معاملات از قبیل ورود و ثبت سفارش‏های خرید و فروش، تطبیق سفارش‏ها و در نهایت انجام معاملات از طریق آن صورت می‏گیرد. 16. سفارش: درخواست خرید یا فروش کالا یا اوراق بهادار مبتنی بر کالاست که توسط مشتری به کارگزار ارایه می‏شود. 17. حوادث غیرمترقبه[2] : شرایطی است خارجی، غیرقابل اجتناب و غیرقابل پیش‌بینی که در نتیجه وقوع آن متعهد اعم از خریدار و فروشنده قادر به انجام تعهد خود نباشد. 18. رینگ داخلی: جلسه معاملاتی بورس برای معامله کالاهایی می‏باشد که مقصد آن‏ها صرفاً بازار داخلی است. 19. رویه تسهیم به نسبت: شیوه تخصیص کالا یا اوراق بهادار مبتنی بر کالاست که مطابق آن کالا یا اوراق بهادار مبتنی بر کالای تخصیص یافته به هر سفارش، معادل حجم سفارش ثبت شده تقسیم بر کل سفارش‏های ثبت شده، ضربدر کل کالا یا اوراق بهادار مبتنی بر کالای قابل عرضه است. 20. عرضه: اعلام آمادگی برای فروش کالا و یا اوراق بهادار مبتنی بر کالا از طریق کارگزار فروشنده طبق مقررات است. 21. قرارداد: توافقی مبتنی بر خرید و فروش مقدار معینی کالا یا اوراق بهادار مبتنی بر کالا میان خریدار و فروشنده که از طریق کارگزاران فروشنده و خریدار در بورس انجام می‏شود. 22. قرارداد جز: بخشی از قرارداد است که بر مبنای تخصیص کارگزار ایجاد می‏گردد. 23. قیمت پایه: قیمت مشخصی است که کارگزار فروشنده در درخواست خود برای عرضه هر کالا اعلام می‏نماید و پس از تایید بورس در اطلاعیه عرضه قید می‏گردد. 24. قیمت پیشنهادی: قیمتی است که توسط کارگزار در جریان حراج وارد سامانه معاملاتی می‏گردد. 25. قیمت پایانی: قیمتی است که براساس میانگین موزون قیمت معاملات انجام شده برای هر نماد معاملاتی در پایان هر جلسه رسمی معاملاتی توسط بورس محاسبه و اعلام می‏گردد. 26.کارگزار: شخص حقوقی است که پس از اخذ مجوزهای لازم و پذیرش در بورس طبق مقررات، کالا یا اوراق بهادار مبتنی بر کالا را برای دیگران و به حساب آن‏ها معامله می‏نماید. 27. کارگزار/ معامله گر: شخص حقوقی است که پس از اخذ مجوزهای لازم و پذیرش در بورس طبق مقررات، کالا یا اوراق بهادار مبتنی بر کالا را برای دیگران و به حساب آن‏ها و یا به نام و حساب خود معامله می‏نماید. 28. کد تجمیعی: کد معاملاتی است که برای ورود هم‏زمان سفارش‏های خرید هم قیمت چند مشتری توسط کارگزار، در سامانه معاملاتی تعریف می‏گردد. 29.گواهینامه انجام معامله: سندی است که درپایان معاملات، پس از تایید کارگزار خریدار و فروشنده و ناظر معاملات از طریق سامانه معاملاتی به اتاق پایاپای ارسال می‏گردد. 30.محموله: مقداری از کالاست که سفارش‏های وارده بایستی مضرب صحیحی از آن باشد. 31.محدوده نوسان قیمت پایه: حداکثر مجاز تغییر قیمت پایه یک نماد معاملاتی نسبت به آخرین قیمت کشف شده برای آن است. 32.محدوده نوسان قیمت مجاز: حداکثر تغییرات قیمت سفارش‏ها و معاملات نسبت به قیمت پایه‌است. 33.مشتری: شخصی است که متقاضی خرید یا فروش کالا یا اوراق بهادار مبتنی بر کالا در بورس می‏باشد. 34.معامله: خرید یا فروش کالا یا اوراق بهادار مبتنی بر کالا که در بورس پذیرفته شده است. 35.ناظر معاملات: شخص یا اشخاص حقیقی از بین کارکنان بورس می‏باشند که توسط مدیرعامل بورس منصوب شده و بخشی از مسوولیت‏های مدیرعامل بورس در خصوص نظارت بر حسن انجام معاملات طبق مقررات، رسما به ایشان تفویض می‏گردد. 36.نماد معاملاتی: شناسه‌ای است که توسط بورس برای هر یک از کالاها یا اوراق بهادار مبتنی بر کالا به صورت منحصر به فرد در سامانه معاملات تعریف می‏شود. این شناسه می‏تواند به صورت حرف، عدد یا ترکیبی از هر دو باشد. 37.واحد پایه تخصیص: کمترین مقدار جهت تخصیص در هر نماد معاملاتی است که تخصیص‌های کارگزار به مشتریان باید مضرب صحیحی از آن باشد.