(فقه)عقدی است که بین رئیس حکومت یا نماینده قانونی او با اجانب متدین به ادیان یهود، مسیحیت، زرتشت منعقد
می شد و حقوق و تکالیفی برای آنان ایجاد میکرد این عقد یک پیمان صلح دائمی محسوب می شد. جان ومال صاحبان ادیان فوق که طرف عقد قرارگرفته بودند از طرف مسلمین حفظ می شد واستقلال سیاسی قلمرو آنها از بین رفته و از نظر سیاسی در قلمرو اسلامی قرارمی گرفتند. درهمین اصطلاح عقد ذمه مؤبده استعمال شده است.
