(فقه) الف - هرگاه درمقابل ((اصل)) استعمال شود عبارت است از هر امریکه بطور ظنی دلالت برچیزی( در قلمرو زندگی قضائی )نماید خواه اصحاب دعوی برای اثبات یا دفاع بآن استناد نمایند یا نه، و اعم از اینکه قابل استناد برای اصحاب دعوی درمقام مزبور باشد یا نه. بنابراین:
اولا- ظاهر اعم از دلیل مذکور درماده 353 قانون آئین دادرسی مدنی است.
ثانیأ- ظاهر اعم از اماره قانونی واماره قضائی مذکور در ماده 1321 ق- م است زیرا بحسب این ماده و با توجه بماده 1324 ق- م اماره قانونی باید مصرح در قانون باشد و اماره قضائی بسیط نمیتواند باشد وحال اینکه اماراتی وجود دارند که بطور بسیط دلالت بر اموی می نمایند و مصرح در قانون هم نیستند مانند صدور چک که دلالت بر مدیونیت صادر کننده چک دارد.
ب- دلالت یک عبارت بر مقصود گوینده بیش وکم خفاء و ظهور دارد : گاهی عبارت آنقدر صریح در مقصود گوینده است که احتمال مخالف را نمیتوان پیش کشید در چنین صورتی عبارت گوینده را نسبت به مدلول آن، نص گویند چنانکه در ماده 30 ق - م عبارت بصراحت دلالت دارد که مقصود از ملک اعم از منقول و غیرمنقول است و عبارت ماده در این معنی نص است. اما اگر دلالت یک عبارت بر قصد گوینده بآن حد از وضوح نباشد و تاب احتمال مخالف را داشته باشد آن عبارت را نسبت بیک معنی که در میان احتمالات متعدد زودتر بذهن می آید ظاهر مینامند چنانکه در ماده بالا ظاهر این است که مقصود از تصرف، تصرف مادی است نه اعم از تصرف مادی و تصرف حقوقی از قبیل بیع و رهن و غیره.
